TRAVMATİK KIKIRDAK LEZYONLARI OSTEOKONDRİTİS DİSSEKANS
(Osteochondritis Dissecans)
Prof.Dr.Mehmet S. Binnet
Osteokondritis dissekans, etyolojisi bilinmeyen, çocuk ve
adolesanlarda görülen ve eklem yüzünde küçük bir nekrotik bölümün gelişmesi
olarak tanımlanır. Lezyon, yerini canlı kemiğin alması ile kendiliğinden iyileşebilir
veya üzerini örten kıkırdakla birlikte ayrılarak eklem boşluğunun içine düşmesi
ile sonuçlanabilir. Bu bozukluk, en çok diz ekleminde görülür.
Etyoloji:
Bu bozukluk idiopatiktir. Etyolojide aşağıdaki kuramlar ileri sürülmüştür
. Buna göre ,
Travma ,
Dolanım bozukluğu,
Düşük dereceli inflammasyon,
Endokrinolojik denge bozukluğu,
Herediter faktörler sorumlu tutulmuştur.
Patoloji:
Görünüm, bir aseptik nekrozdur. Küçük bir kemik parçasının kan dolanımı,
büyük olasılıkla travmanın neden olduğu bir etken tarafından bozulmuştur. Kemiği
örten kıkırdak, beslenmesini sinoviyal sıvıdan sağladığı için, canlı kalır.
Kemiğin ayrılmasıyla yerinde kalan çukurluk (kavite) sonunda fibrokartilaja
dönüşen fibrozis ile dolar. Eklem yüzünde, sonuçta değişik derecelerde travmatik
dejeneratif artrit' e giden, sürekli bir düzensizliğin gelişir.
Bozukluğun alışılagelmiş görülme yeri, arka çapraz bağın yapışma
yeri yakınında femur iç kondilinin lateral duvarıdır. Bazen femur dış kondilinde
ve patella' nın 1/4 medial bölümünün posterior yüzünde bulunur.
Klinik görünüm:
Çocuklar ve adolesanlarda görülür . Ve erkeklerde daha çok rastlanır. Osgood
- schlatter hastalığı, patella'nın Larsen - jahansson hastalığı ve omurgaların
osteokondriti gibi öteki osteokondritler çok kez birlikte bulunur.
Belirtiler:
Başlangıcı sinsidir. Ağrı sızlama biçiminde, aralıklı (intermittan)'dır
ve yeri iyi belirlenemez. Kilitlenme birden ve kısa süreli olduğunda, kondiller
arasına bir serbest cisim sıkışmış demektir. Serbest cisim palpasyonla ele
gelebilir.
Kuadriseps artrofisi azdır, fakat sabit bir bulgudur. Femur
kondili üzerine, diz 90 derecenin biraz ötesinde fleksiyonda iken yapılan derin
bası yeri iyi belirlenebilen bir duyarlılığı ortaya çıkarır.
Radyolojik bulgular:
Röntgen filmleri, lezyon yeni ve kemikte henüz rarefaksiyon gelişmemişse
veya parça yalnız kıkırdağı içeriyorsa bulgu vermez. Daha sonra, artiküler
subkondral kemikte bir rarefaksiyon çukuru görülür. Bu çukurluk, çevredeki
rarefaksiyon gösteren kemiğe oranla koyu görünen bir cismi içerir. Bu görüntü,
yan filmlerde de görülür. Ön arka grafilerde, femur iç kondilinin lateral yüzünde
yer alır ve çok kez kondiller arası fossa' nın kenarına kadar uzanır. Patoloji
en iyi tünel filmleri ile gösterilir.
Son yıllarda bilgisayarlı tomografi ve NMR patolojinin boyutlarını erken ve
kesine yakın olarak verir.
Tedavi:
Erken dönemlerde, eklemin bir süre yük verdirmeksizin istirahatte tutulmasında
fayda vardır. Bu, özellikte çocuklarda geçerlidir. Patolojinin gelişimi klinik
ve radyo diagnostik olarak izlenilir. Sonuçta, kemik yapının yeniden düzelmesi
ve çok iyi bir eklem fonksiyon oluşması beklenebilir. Bozukluğun eklem içerisine
osteokartilaginöz bir serbest cismin oluşturduğunda, eklem faresi çıkarılmalı
ve eklem yüzlerinde onarımı sağlanmalıdır. Eğer eklem yüzlerinin anatomik düzeni
sağlanamazsa sonuç dejeneratif artrit kadar uzanan düzensiz bir eklem yüzüne
gider.
|